Universidade de Santiago de Compostela (A Coruña, España, 1495-)

1. Área de identificación

1.1 Tipo de entidad:

Institución

1.2 Forma autorizada del nombre:

Universidade de Santiago de Compostela (A Coruña, España, 1495-)

2. Área de descripción

2.2 Historia/Descripción:

As escrituras de Gómez de Marzoa, de 1495, e as que subscribe con Diego de Muros II e Diego de Muros III, en 1501, para crear un estudio de Gramática sinalan o momento fundacional da Universidade de Santiago de Compostela. A creación do Colexio Alfero, por iniciativa de Alonso III de Fonseca, contribuirá a consolidar os estudos universitarios en Compostela, que van recibir o aval dos papas Xulio II, en 1504, e Clemente VII, en 1526. En 1555 os estudos universitarios composteláns serán recoñecidos como Universidade Real. Á Universidade de Santiago recoñécenselle os dereitos das universidades maiores de Castela e, tras a visita do rexente da Audiencia en Galicia, Pedro de Portocarrero, promóvense reformas académicas para ampliar os estudos e crear novas cátedras. No derradeiro cuarto do século XVI, consolídase a presenza da Compañía de Xesús, que comeza a construír, en 1587, un colexio en Compostela. Fúndanse os colexios de San Clemente de Pasantes, en 1602, e de San Xerome, en 1650. Ao longo do século XVIII, a Universidade compostelá coñecerá numerosas mudanzas na súa organización académica. Os cambios serán especialmente intensos durante o reinado de Carlos III, tras a expulsión da Compañía de Xesús en 1767 e a aprobación do plan de estudos de 1772. A Universidade de Santiago inicia, en 1776, a construción da que será a súa sede central e por vez primeira supera, nas dúas últimas décadas do século XVIII, o milleiro de estudantes; a maioría deles en estudos de Teoloxía, Leis e Canons, os menos cursando Medicina e Cirurxía. A Guerra de Independencia baleirará as aulas e a ameaza de supresión pairará sobre a Universidade compostelá en 1810 debido ao seu «afrancesamento» e, en 1815, polo desexo dos absolutistas de frear a progresión dos ideais liberais nas súas aulas. En 1824, apróbase o Plan Calomarde, de acusados trazos absolutistas. O Plan Pidal (1845) e a Lei Moyano (1857) certifican o centralismo e o intervencionismo do Estado, minguando a autonomía da Universidade. A Universidade de Santiago rexistra unha gran caída nas súas matrículas. Cando remata o século XIX, as súas aulas teñen menos alumnos que un século antes. No primeiro terzo do século XX a Universidade vive unha onda de modernización e democratización. En 1910 liquídanse as pexas que impedían o acceso das mulleres. Con todo, a súa presenza nas aulas universitarias compostelás será cativa até finais do século. Ensáianse fórmulas de autonomía universitaria sen continuidade e, coa II República, impúlsase a democratización da institución coa participación do alumnado. A cartografía da Universidade de Santiago cambia co proxecto da Residencia de Estudantes. O golpe de Estado de 1936 abre un período de involución. Desde finais dos anos 60, a Universidade será un centro de resistencia democrática fronte ao franquismo. A Lei Xeral de Educación (1970) impulsou a expansión dos estudos universitarios. Créanse Colexios Universitarios en Lugo, A Coruña e Vigo e comezan a funcionar Escolas Universitarias e Escolas Técnicas nas cidades galegas. A extensión e descentralización universitaria combinarase, tras a aprobación da LRU en 1983, cunha intensa democratización da Universidade de Santiago e a ampliación da súa oferta de títulos. En 1987 prodúcese a transferencia das competencias de educación superior á Xunta de Galicia, daquela a USC supera os 45.000 estudantes repartidos en 7 campus universitarios. A aprobación da Lei de Ordenación do Sistema Universitario Galego (1989) marca o inicio da creación da Universidade de Vigo e da Universidade da Coruña e o redeseño da USC, asentada nos campus de Compostela e Lugo.

2.3 Lugares:

Residencia, sede: Santiago de Compostela

3. Área de relaciones

Instituciones:

Universidad de Santiago de Compostela
Asociativa:

Universidade de Santiago de Compostela (A Coruña, España). Campus Universitario de Lugo
Asociativa:

Universidade de Santiago de Compostela. Estación meteorolóxica. (1849 -)
Asociativa:

Universidade de Santiago de Compostela. Facultade de Dereito (España, 1495-)
Asociativa:

Universidade de Santiago de Compostela. Facultade de Filoloxía

4. Área de control

4.1 Identificador del registro:

ADGA20160670974

4.4 Estado de elaboración:

Borrador

4.5 Nivel de detalle:

Básico