A Organización Republicana Galega Autónoma (ORGA) foi un partido político de Galicia (España) de tendencia republicana, galeguista, autonomista e de esquerdas. Foi fundado por Santiago Casares Quiroga e Antonio Vilar Ponte en outubro de 1929 na Coruña coa participación das Irmandades da Fala locais. Nun primeiro momento, os galeguistas eran maioritarios na organización, o que explica que no seu primeiro manifesto a ORGA reclamase unha república federal. Cando o sector galeguista organizou o seu propio partido (o Partido Galeguista), a ORGA defendeu o autonomismo.
Traxectoria
O 26 de marzo de 1930 organizou a Federación Republicana Galega (mediante o denominado Pacto de Lestrove), na que se integraron partidos republicanos como o Partido Radical e o Partido Republicano Radical Socialista. Formou parte do Pacto de San Sebastián, representada por Casares Quiroga. Tras a proclamación da República en 1931, deixaron a FRG os radicais e os radicalsocialistas, aínda que a FRG seguiu existindo ata abril de 1932. A FRG-ORGA concorreu ás eleccións constituíntes de 1931 formando parte das candidaturas republicano-socialistas. Dos 44 escanos en xogo en Galicia, a FRG-ORGA obtivo 17, entre os que se atopaban deputados que máis tarde se integrarían no galeguismo, como Antonio Villar Ponche e Ramón Suárez Picallo. No Congreso formou o grupo da Minoría Galega, no que tamén se integraron os deputados galeguistas, Castelao e Ramón Otero Pedrayo.1
Durante o debate de totalidade do proxecto de Constitución de 1931, o portavoz da Federación Republicana Galega Roberto Novoa Santos apoiou a proposta de Estado integral que recoñecía as "rexións autónomas", á que denominou "República integral e pluritaria", e que tiña que ser a superación do choque de dúas vontades: a das "regionalidades [sic] que afirman a súa personalidade ben destacada e que ansían un réxime federativo", entre as que inclúe a Cataluña, Vasconia e Galicia, á que considera "case unha nacionalidade", e "a vontade de resistencia daqueles territorios que exerceron a hexemonía política e cultural e administrativa en toda a órbita do vello Estado español". "A nosa fórmula práctica, afirma Novoa, sería esta: diversidade dentro da unidade, integración na diferenciación. Os chamados feitos diferenciais, a Lingua, a raza, a cultura, son feitos adxectivos que derivan dunha esencia común: a esencia común hispana". A continuación anuncia:
Nós, os galegos, aspiraremos, no momento oportuno, ou solicitaremos tamén un réxime de autonomía... Polo seu posto, que os galegos non pretendemos alcanzar a madurez política das xentes de Cataluña; sabemos tamén que a nosa Lingua galega non está tan incrustada na alma do pobo como o está o catalán no territorio da Xeneralidade, e tamén sabemos que os nosos valores económicos non corren parellos cos valores económicos cataláns; pero así e todo, no seu momento, no seu día, no instante preciso, os Deputados galegos saberán pedir a estas Cortes Constituíntes unha autonomía... conservando sempre, como dixen, o sentido dun Estado integral
Santiago Casares Quiroga formou parte dos gobernos da República entre 1931 e 1933, dando ao partido unha orientación destinada a consolidar a República, pero sen promover algún tipo de autonomía galega. Os sectores da FRG-ORGA máis nacionalistas, liderados por Suárez Picallo, xunto coa sección arxentina da ORGA, con Ramón Suárez Picallo, participaron en 1931 na fundación do nacionalista Partido Galeguista, liderado por Castelao. Leste, xunto con Suárez Picallo e Otero Pedrayo abandonaron a Minoría Galega do Congreso. Villar Ponche mantivo a súa fidelidade ao líder da ORGA, Casares Quiroga, ata 1934.2 Disolta a Federación, en maio de 1932 a ORGA pasou a denominarse Partido Republicano Gallego (PRG) e en 1934 uniuse a Acción Republicana e ao Partido Republicano Radical Socialista Independente para formar Esquerda Republicana, baixo a dirección de Manuel Azaña.3