La Hispano-Suiza. Fábrica de Automóviles SA. (1902 -)

1. Área de identificación

1.1 Tipo de entidad:

Instituição

1.2 Forma autorizada del nombre:

La Hispano-Suiza. Fábrica de Automóviles SA. (1902 -)

2. Área de descripción

2.1 Fechas de existencia:

1902

2.2 Historia/Descripción:

Hispano-Suíza é unha empresa española de automóbiles de luxo e competición, que tivo tamén a súa vertente no deseño e fabricación de motores de aviación, motores de embarcacións, vehículos de transporte e bélicos, así como de armas. A Compañía General Española de Coches Automóviles Emilio de La Cuadra, Sociedad en Comandita era unha empresa española que fora fundada en Barcelona en 1898 polo militar español e enxeñeiro industrial Emilio de La Cuadra Albiol. Ademais de fabricar automóbiles tamén levaba a representación de Benz & Cie. Emilio de La Cuadra contratou en agosto de 1899 a un novo enxeñeiro suízo, Marc Birkigt, que estudará os coches Benz que representaba a empresa, centrándose principalmente na parte mecánica. Deste xeito, Birkigt deuse conta das enormes posibilidades que ofrecía o motor de explosión. Deste xeito, La Cuadra construíu unhas poucas unidades do seu modelo Centauro entre 1900 e 1901 para probar un motor de explosión que resultou un éxito, destacándose claramente sobre os restantes do mercado pero a empresa entrou en suspensión de pagos. Un ano máis tarde, en novembro de 1902, o empresario galego José María Castro Fernández, un dos principais acredores de La Cuadra, constituíu a sociedade J. Castro, Sociedad en Comandita, Fábrica Hispano-Suíza de Automóviles, asumindo o persoal técnico e os obreiros especializados da anterior compañía. Marc Birkigt foi o director técnico da firma e formou parte da nova sociedade en calidade de socio industrial, polo que se adoptou a denominación de Hispano-Suíza por primeira vez. Pero do mesmo xeito que lle ocorreu ao seu predecesor, as condicións económicas para continuar coa actividade non foron favorables. Cando a compañía J. Castro se arruína, Damián Mateu Bisa, que á súa vez era acredor de Castro, faise cargo da industria. Damián Mateu tamén escoitou os razoamentos de Birkigt e interesouse polo futuro do automobilismo. É así que o 14 de xuño de 1904 constitúese unha nova sociedade, La Hispano-Suíza, Fábrica de Automóviles, S.A. Os automóbiles Hispano-Suíza foron pronto considerados como coches de luxo e símbolos de prestixio social. Ademais eran o suficientemente rápidos como para facerse un oco nas incipientes carreiras de coches e triunfar en múltiples competicións. Como era costume na época, os fabricantes de automóbiles de luxo entregaban unicamente o chasis e o motor e correspondía ao cliente escoller ao carroceiro da súa elección. Así foi como se abriu o camiño para que os Hispano-Suíza tivesen carrocerías deseñadas polos mellores carroceiros de España e Europa. O rei Alfonso XIII de España era un gran afeccionado ao mundo do automóbil, e pronto tivo un gran interese pola marca. Foi o comezo dunha estreita relación entre a mítica casa e o monarca español. Este interese fixo que o rei promovese a marca nos círculos da alta sociedade e que contribuíse, entre outros, á difusión do bo nome e fama da marca. Desde 1908 Hispano-Suíza tamén fabricou chasis industriais para ómnibus, camións e ambulancias e contribuíu á creación de moitas empresas de transportes de pasaxeiros e correo. A compañía decidiu instalar unha fábrica sucursal en 1911 preto de París para manter o ritmo de produción e satisfacer o constante aumento de pedidos. En 1914 estalou a Primeira Guerra Mundial e a casa Hispano-Suíza tivo que afrontar unha etapa decisiva no seu desenvolvemento. 1915 marcou un fito na historia da marca, xa que nese ano Marc Birkigt terminou en Barcelona o seu primeiro motor de aviación. Os motores Hispano-Suíza serían dunha gran relevancia durante a Gran Guerra contribuíndo á vitoria aliada. É de destacar que, aínda que a produción de automóbiles de luxo daba prestixio á marca, co tempo o principal volume de negocio constituírono os motores para avións. Desde 1915 a Hispano-Suíza luciu un novo emblema xunto coas bandeiras de España e Suíza: a cegoña, en honra a unha escuadrilla francesa de aviación equipada con motores Hispano-Suíza, a cal destacara polas súas vitorias na guerra cuns cazas que tiñan pintada esta ave na fuselaxe dos avións. En xaneiro de 1920, os Reyes de España inauguraron a nova factoría Hispano en Guadalajara, para garantir a subministración de coches, camións e motores de aviación para o exército español. A nova sociedade constituíuse en 1917 co nome de La Hispano, S.A. Fábrica de Automóbiles y Material de Guerra. O 14 de abril de 1931 proclamouse a Segunda República Española. O cambio de réxime, afectou desde un principio á imaxe de Hispano-Suíza, asociada á aristocracia e a burguesía. Houbo unha redución da produción e vendas en España, pero non en Francia. En decembro de 1935 faleceu Damián Mateu. Sucédeo o seu fillo, Miguel Mateu. Miguel asume o mando da empresa baixo unhas circunstancias moi desfavorables nun ambiente prebélico. Co golpe de estado contra o goberno da Segunda República, en xullo de 1936, a Confederación Nacional do Traballo (CNT) incautouse a compañía. Máis adiante, o goberno da Xeneralidade de Cataluña nacionalizou as fábricas catalás da marca. En Francia os dirixentes exiliados de Hispano-Suíza apoiaron aos militares sublevados e pronto montaron un obradoiro en Sevilla para a aviación de Franco. Rematada a guerra, Hispano-Suíza recuperou as fábricas de Barcelona e Guadalaxara, pero a última estaba completamente desmantelada. A empresa dividiuse en tres secciones: unha dedicada á aviación, canóns e material militar; outra a automóbiles e camións e unha terceira que se denominou Fillo de Miguel Mateu S. A para a produción de máquinas-ferramenta. O empobrecemento e illamento internacional de España fíxose cada vez máis patente no períodoautárquicodee posguerra, o que unido aos altos aranceis de importación e escaseza de materias primas, así como aos altos custos de exportación de automóbiles manufacturados, provocaron que as vendas dentro de España reducísense notablemente. O goberno franquista considerou que a máxima eficiencia na construción de camións só conseguiríase cunha gran empresa nacional e nacionalizada. En 1946 a empresa foi vendida ao Instituto Nacional de Industria(INI). Fúndase así a empresa nacional ENASA, que adquiriu as fábricas e patentes de Hispano-Suíza e que fabricou automóbiles baixo a marca Pegaso. Cara a 1956 formaríase unha pequena empresa de microcoches baseada nunhas poucas ferramentas e maquinaria que non foi vendida a ENASA, chamada Fábrica Hispano. En Francia reproduciuse a situación española; durante a Segunda Guerra Mundial, a fábrica de Hispano-Suíza empezou a construír unicamente motores e pezas para avións, deixando de producir automóbiles. É de destacar os logros obtidos pola mesma durante o conflito bélico. Como consecuencia da guerra civil española e a Segunda Guerra Mundial, prodúcese entre as dúas sociedades a separación definitiva a partir da nacionalización da parte francesa. En 2019 refundouse a marca Hispano-Suiza.

3. Área de relaciones

Materias:

Automóbiles
Término genérico:

Avións
Término relacionado:

Transportes
Término relacionado:

4. Área de control

4.1 Identificador del registro:

ADGA20210011917

4.4 Estado de elaboración:

Borrador

4.5 Nivel de detalle:

Básico