Privilexio outorgado polo Rey D. Enrique II a favor dos...

Referencia

• ES.GA.15061.AM/1.1.1.2.6.//1805/1

Signatura:

• Carpeta 1805/1

Título

• Privilexio outorgado polo Rey D. Enrique II a favor dos veciños do concello de Ortigueira por canto estes eran todos fillosdalgo notorios e como tales exentos de pagar peitos nin tributos; e confirmación de dita sentencia por D. Juan.

Fecha de creación

• 1412-03-30 / 1412-03-30

Nivel de descripción

• Unidade de localización

Volumen y soporte de la unidad de descripción

• 1 Folla(s)

• Concello de Ortigueira (A Coruña, España) ‌

Historia institucional/Reseña biográfica

• Documentalmente, sabemos que polo menos desde o século XIII existía o Condado de Ortigueira, e tamén a súa Vila dirixente. Sabemos tamén que cabaleiros orixinarios do mesmo destacaron nas guerras de Reconquista, como os Gallego, Faxardo, Lugo...., e quizais este labor xustifique as mercés e privilexios que recibiu a Vila do Rei Alfonso X, quen no 1255 concedeulle o "Fuero de Benavente", dispoñendo que tivese porto, feira anual de quince días e que contase cunha ampla contorna baixa a súa xurisdición, así como recoñeceu a autoridade dos seus alcaldes. Ata os Reis Católicos o resto dos monarcas confirmaron os privilexios, pero desde 1372 aparece Pedro Ruíz Sarmiento como Señor de Ortigueira, e no ano 1442 o seu descendente Diego Pérez Sarmiento ostenta o título de primeiro Conde de Santa Marta, que perde así a súa condición de terra baixo a dependencia directa da Casa Real. Por matrimonio, o condado ortigueirés pasará a unirse ao de Trastámara e ao Marquesado de Astorga desde os primeiros anos do século XVI, para no 1707, ao casar a XIII Condesa de Santa Marta Ana Nicolasa de Guzmán Dávila-Osorio co Conde de Altamira, quedar unido a este último. O Condado de Santa Marta comprendía o territorio dos actuais concellos de Ortigueira e Cariño, así como o "Coto de Mañón", a hoxe parroquia do mesmo nome. No século XVIII era señorío dos Marqueses de Astorga e pertencía á provincia de Betanzos. Tras a abolición dos señoríos no ano 1833, por unha nova organización administrativa quedou dividido en cinco concellos: Ortigueira, Mañón, San Adrián de Veiga, Freires e Couzadoiro, aínda que estes tres últimos terán unha vida breve, pasando en 1850 a incluírse no primeiro. Nese ano, o Concello de Ortigueira recuperaba as terras do antigo Condado, fóra da parroquia mañonesa, e así foi ata xaneiro de 1988, en que Cariño, A Pedra, Sismundi, Landoi e Feás se segregaron del para formar o Concello de Cariño.

Historia archivística

• Este documento foi custodiado durante anos pola familia de D. Federico Maciñeira Pardo de Lama, sendo entregado o 4 de maio de 2015 polo seu neto, D. Federico Maciñeira Teijeiro a D. José Carlos Breijo Rodríguez, Cronista oficial de Ortigueira, para que fose reincorporado ao Arquivo histórico municipal.

Alcance y contenido

• Documentos polos cales a coroa lle concede ao concello determinados beneficios ou prerrogativas respecto ao resto.

Condiciones de acceso

Lengua:

• Spanish; Castilian

Características físicas

Material en el que se registra la información:

• Pergameo

Nota:

• Este documento foi entregado en 2015 ao arquivo municipal nun marco de plata. En 2021 retirouse o marco e colocouse nunha caixa de arquivo por motivos de conservación.

Existencia y localización de copias

• Existencia de copias: Copia dixital asociada
  

Unidades de descripción relacionadas

Unidades relacionadas en el archivo digital:

• 15061.AM: Poder outorgado polo Rey D. Enrique II a favor de Martin Eanes, Xuíz do reino de León, para que coñeza dos preitos e demandas de todas as vilas e lugares de Galicia cos arrendadores das moedas diezmos e alfolís do devandito reino: sentenza do citado xuíz contra os mencionados arrendadores, a favor dos veciños do concello de Ortigueira por canto estes eran todos fillosdalgo notorios e como tales exentos de pagar peitos nin tributos: e confirmación de dita sentencia por D. Juan.

Nota general

• Transcrito por César Vaamonde en: Boletín de la Real Academia Gallega. Colección de Documentos Históricos. Tomo III. p. 126-131 (ver unidades de descrición relacionadas).