Cruz Vermella Española (CRE) é unha institución de carácter voluntario que desenvolve a súa actividade baixo a protección do Goberno de España e o Alto Patrocinio dos reis de España. Forma parte do Movemento Internacional da Cruz Vermella e da Media Lúa Vermella.
En España organizouse en 1864 baixo os auspicios da Orde hospitalaria de San Juan de Xerusalén, sendo declarada sociedade de utilidade pública. Nas súas orixes, a súa actuación estivo centrada en intervencións humanitarias en caso de conflito armado, por exemplo, en 1870 en a Guerra Franco-Prusiana, sendo o primeiro envío de axuda humanitaria que realizou a Cruz Vermella Española, e durante a Terceira Guerra Carlista en 1872. Foi nesta última contenda onde a entidade levantou o seu primeiro hospital no país, concretamente en Miranda de Ebro, dirixido por Concepción Arenal.
Debido aos conflitos bélicos en África, en 1918 produciuse unha forte expansión dos seus centros sanitarios, chegando a sumar preto de 36 hospitais.
Entre 1936 e 1939, en plena guerra civil española, realizou unha importante actividade. A principios do conflito, tras o golpe de estado, o Comité Central da Cruz Vermella Española pediu ao Comité Internacional unha intervención directa no conflito, debido ao problema da existencia do bando Republicano lexítimo e outro bando sublevado que xurdiu internamente tras o golpe de estado, existindo dúas faccións dentro da mesma CRE. Ambos os bandos foron fundamentais para reducir os males da guerra: fornecían víveres, enviaban material sanitario, protexían as evacuacións e servían de intermediarios nas comunicacións (cartas, telegramas) entre familias separadas pola fronte e no intercambio de prisioneiros.
Finalizada aguerra civil española, disolveuse o Comité Central do bando republicano, sendo os seus membros posteriormente perseguidos polo goberno da Ditadura franquista, e partindo a maioría deles ao exilio en Francia.
A experiencia adquirida nestes períodos empregouse na intervención ante posteriores desastres que terían lugar en todo o territorio nacional (incendios, inundacións, accidentes de todo tipo etc).
Como resposta a esta nova situación, a institución rematou a rede de postos de primeiros auxilios nas estradas españolas, un proxecto que comezara durante a Segunda República Española. Ao mesmo tempo, a través da Cruz Vermella do Mar iniciáronse as tarefas de socorro no mar e en augas interiores e o salvamento de náufragos.
A partir de 1985 prodúcese unha reorganización que trae consigo a democratización da Institución, a potenciación da participación dos voluntarios etc. Pero é a partir dos noventa cando se produce a gran modernización da institución e a súa adaptación aos novos retos que expuña a sociedade Española, dando resposta a outras áreas de intervención e non exclusivamente ás emerxencias sanitarias. Por unha lado, a consolidación da intervención social cos colectivos vulnerables e, por outra banda, o espectacular incremento dos programas internacionais.