Monopolio de Cerillas y Fósforos. Delegación da provincia da Coruña...

1. Área de identificación

1.1 Tipo de entidad:

Institución

1.2 Forma autorizada del nombre:

Monopolio de Cerillas y Fósforos. Delegación da provincia da Coruña . (1892 - 1955)

2. Área de descripción

2.1 Fechas de existencia:

1892 - 1955

2.2 Historia/Descripción:

Os fósforos chegaron ao noso país ao redor de 1838 . A diferenza doutros países europeos como Suecia, Francia ou Gran Bretaña, España carecía de experiencia fosforera . Os coñecementos iniciais sobre o proceso de fabricación dos mistos buscáronse en Francia e os primeiros intrépidos empezaron a fabricalas en talleres moi modestos . Durante a segunda metade do século xix proliferaron un número cada vez maior de produtores, especialmente na zona norte do país, organizados en pequenos talleres artesanais con precarias instalacións. A súa produción era ineficiente: ofrecían ao mercado un produto barato pero de escasa calidade. A maltreita situación da Facenda levou á creación, en 1874, dun imposto transitorio, coñecido como imposto de guerra, que recaeu sobre a venda de mistos. A Facenda resolveu celebrar un contrato de encabezamiento polo indeseado imposto co gremio de fosforeros. Con todo, o gremio de fabricantes pronto se viu incapaz de afrontar o pago. O peso da tributación era tan excesivo que algunhas fábricas pecharon e, ademais, a recarga sobre o prezo dos mistos fomentou o contrabando .A necesidade de alimentar á Facenda conduciu, finalmente, á creación dun monopolio estatal sobre a fabricación e venda de mistos fosfóricas e toda clase de fósforos, establecido pola Lei de Orzamentos do 30 de xuño de 1892 O monopolio dos mistos deu comezo formalmente na Península e nas Illas Baleares en febreiro de 1893 . Foi establecido por quince anos e arrendouse de inmediato ao gremio de fabricantes de fósforos á vez que se prohibía a instalación de novas fábricas no país. Adicionalmente foi prohibida a importación de mistos e estableceuse que a importación de fósforo vivo só podería facerse a través do gremio de fosforeros, como medida para loitar contra o tan perseguido contrabando. En xaneiro de 1894 constituíuse a Compañía de Mistos e Fósforos, á que o gremio de fabricantes encomendou a expendición e venda dos mistos regulamentarios. En 1908, cando terminou o período de arrendamento, o Estado asumiu a administración directa do monopolio, aínda que este sistema non chegou a ser implantado integramente . A explotación directa comezou en 1911 e supuxo a expropiación das fábricas de mistos, ata entón en mans de empresarios particulares. Moitos deles pasaron a formar parte da empresa que ostentou o arrendamento do mononolio once anos despois. A loita contra o contrabando foi unha constante nos seguintes anos. O fracaso da xestión directa estatal conduciu a un novo concurso, en 1916, co obxecto de arrendar separadamente, e a entidades distintas, a fabricación e venda de mistos. A Lei do 23 de decembro de 1916 estableceu que os arrendamentos se outorgarían en concurso público, entre propoñentes españois, mediante contratos por quince anos . A este concurso presentouse a Unión Fosforera Española, empresa formada polos membros históricos do sector e cuxo obxecto era obter do Estado a concesión da fabricación e venda de mistos a unha soa sociedade . Con todo, a propia administración recoñeceu en 1922 a súa insatisfacción cos contratos asinados e unha lei publicada no mes de xullo autorizou ao Ministerio de Facenda a revisalos e a establecer outros coas mesmas ou outras entidades. Finalmente, en novembro de 1922, o ministro de Facenda adxudicou a fabricación de mistos e fósforos a dúas compañías que debían fusionarse nunha soa sociedade: a Unión Fosforera Española e a Sociedade Ibérica de Contratación e Publicidade. O negocio fosforeiro español comezou a tambalearse a inicios dos anos corenta . A rendibilidade do monopolio minguaba e a competencia dos acendedores era cada vez máis insostible . Ademais, a Compañía Arrendataria de Fósforos desenvolveuse nun contexto de protección no que os avances tecnolóxicos foran mínimos: calquera alza nos custos de produción traspasábase ao prezo final do produto .No mes de xullo do ano 1955 publicouse a Lei que suprimía o monopo-lio dos mistos .

2.3 Lugares:

España

3. Área de relaciones

Instituciones:

Fábrica de Fósforos da Coruña (España). (1871 - ca. 1955)
Asociativa:

Materias:

Fósforos
Término genérico:

4. Área de control

4.1 Identificador del registro:

ADGA20250017771

4.4 Estado de elaboración:

Borrador

4.5 Nivel de detalle:

Básico