Ibárruri Gómez, Dolores, 1895 - 1898

1. Área de identificación

1.1 Tipo de entidad:

Persona

1.2 Forma autorizada del nombre:

Ibárruri Gómez, Dolores, 1895 - 1898

1.6 Identificadores complementarios:

https://pares.mcu.es/ParesBusquedas20/catalogo/autoridad/66015

2. Área de descripción

2.1 Fechas de existencia:

1895 - 1898

2.2 Historia/Descripción:

Líder comunista española. Naceu no seo dunha familia obreira. O seu pai era mineiro especializado e non lle permitiron estudar para mestra, como ela desexaba. Traballou dous anos nun taller de costura. En febreiro de 1916 casou con Julián Ruiz, mineiro e militante socialista. Entre novembro de 1916 e 1929, Dolores Ibárruri tivo seis fillos, dos cales só sobreviviron dous: Rubén e Amaya. O seu primeiro escrito político, publicado no Minero Vizcainoo durante a Semana Santa de 1919, asinouno co pseudónimo «Pasionaria», co que, anos máis tarde, sería coñecida en todo o mundo. Pronto se uniu ao sector dos socialistas biscaíños, que se pasaron ao comunismo, e en 1920 foi elixida membro do comité provincial do Partido Comunista en Biscaia. Combinou a militancia comunista, centrada en actividades de prensa e propaganda, coa súa vida familiar. En 1930 foi nomeada membro do Comité Central do Partido Comunista de España (PCE), unha distinción inusual para unha muller naquela época. Coa chegada da Segunda República, a dirección do partido nomeouna directora de Mundo Obrero, o seu xornal oficial. Trasladouse a Madrid, abandonando a súa vida matrimonial. En marzo de 1932 recibiu o encargo de organizar a Comisión Feminina do PCE. Entre novembro de 1931 e xaneiro de 1936 foi detida tres veces, nunha delas pasando nove meses en prisión. Con todo, isto tamén lle impediu verse implicada na purga de dirixentes do PCE levada a cabo pola Internacional Comunista en outubro de 1932. Coñecida sempre pola súa ortodoxia comunista e o seu total apoio á liña estalinista, tras saír de prisión en xaneiro de 1933, retomou os seus cargos baixo a nova dirección do partido, co que mantiña excelentes relacións. Candidata sen éxito nas eleccións á Corte de 1933, realizou a súa primeira viaxe a Moscova coa delegación española ao XIII Pleno da Internacional Comunista. Os dirixentes soviéticos admiraron o seu discurso pola súa paixón e vivacidade, aínda que apenas entenderon unha palabra do que dixo. Tamén foi nomeada directora do Comité Español de Mujeres contra a Guerra e o Fascismo. Ao ano seguinte, presidiu o Primeiro Congreso do Comité Feminino do PCE. Con José Díaz, secretario xeral do partido, asistiu ao famoso VII Congreso da Internacional Comunista en Moscova, onde se anunciou a nova táctica da Fronte Popular. Foi nomeada membro suplente do Secretariado da Internacional. Ademais, formou parte do grupo de dezaseis candidatos comunistas que foron elixidos as Cortes en febreiro de 1936 e nos meses seguintes destacou como a oradora máis elocuente e eficaz do partido, presentando discursos de gran violencia. Co estalido da Guerra Civil Española, converteuse inmediatamente na principal propagandista da causa republicana, adquirindo pronto gran renome dentro e fóra de España como símbolo da revolución. Entre 1934 e 1939 publicou un total de noventa escritos políticos e acuñou persoalmente algunhas das frases máis famosas da contenda: "es mejor morir de pié que vivir de rodillas", «es mejor ser viuda de héroes que mujeres de de cobardes" etc., e popularizou o lema «No pasarán». Durante a guerra, participou en todo tipo de actividades políticas, especialmente en actos de propaganda, con grandes discursos e visitas a frontes e cuarteis. Tamén participou nas discusións políticas da dirección do partido, sempre fiel ás directrices soviéticas. Con todo, non ocupou ningún cargo importante na administración política ou económica. En marzo de 1939, antes do colapso da República, foi evacuada polos soviéticos a Moscova, onde se encargou de coordinar a emigración dos comunistas españois á URSS. No verán de 1941, tras a invasión hitleriana da URSS, foi evacuada á cidade de Ufá. Liderou a fundación da Pirenaica, de Radio España Independente, que buscaba promover unha alianza nacional española, tanto de dereita como de esquerda, contra Franco e en defensa da URSS. En outubro de 1942, o seu único fillo, Rubén Ruiz, un mozo oficial do Exército Vermello Soviético, morreu na batalla de Stalingrado. Debido ao seu eminencia política e a súa demostrada lealdade á Unión Soviética, foi nomeada Secretaria Xeral do PCE en 1944. Co fin da Segunda Guerra Mundial, trasladouse a Toulouse e logo a París para dirixir as actividades do partido que tentaban derrocar a Franco. Estas fracasaron estrepitosamente, e en 1948 regresou a Moscova para reunirse con Stalin, quen lle aconsellou abandonar as guerrillas armadas e adoptar a táctica de unirse aos sindicatos nacionais. O PCE demostrou, por primeira vez, certa independencia ao non aceptar plenamente este consello. Nese momento, Ibárruri tivo que abandonar París en decembro de 1948 para someterse a unha operación de vejiga. Aínda que continuou como Secretaria Xeral, esta enfermidade marcou o fin do seu liderado directo, xa que a dirección administrativa do PCE foi asumida por Vicente Uribe, deixándoa afastada da vida práctica do partido. O seu illamento en Moscova foi cada vez maior. En 1955 trasladouse durante unha tempada a Bucarest, a nova sede de Radio España Independente, que dirixiu. Despois viviu clandestinamente durante un ano en París. En 1956, o XX Congreso do Partido Comunista Soviético, no que se denunciou o culto á personalidade de Stalin e os grandes crimes do ditador falecido, supuxo un duro golpe para ela. Ese mesmo ano, o comité central do PCE, aínda que bastante illado en España, aprobou a nova táctica, máis moderada, de «reconciliación nacional», que fracasou tan estrepitosamente como a guerrilla. A partir de entón, o director práctico do partido foi Santiago Carrillo. Finalmente, coa democratización de España, logrou regresar a Madrid en maio de 1977, á idade de oitenta e un anos e tras trinta e oito anos de exilio. Foi recibida como unha lenda viva entre os comunistas españois e elixida deputada por Asturias nas primeiras eleccións democráticas, así como vicepresidenta da mesa interina do Congreso. Recibiu honras en todas partes, e finalmente logrou o cambio legal do seu nome, suprimindo «Isidora». Aínda que rexeitaba o concepto de «eurocomunismo», apoiou, como sempre, a dirección do PCE. Durante a década dos oitenta, presenciou con dor a fragmentación do partido. Faleceu en Madrid o 12 de novembro de 1989, antes de cumprir noventa e catro anos.

2.3 Lugares:

Lugar de nacimiento: Gallarta (País Vasco)
Lugar de fallecimiento: Madrid
España, Unión Soviética, Francia, Rumanía

2.5 Funciones, ocupaciones y actividades:

Actividad:

Política

3. Área de relaciones

Instituciones:

Partido Comunista de España. (1921 -)
Asociativa: Afiliada e con diferentes cargos

Materias:

Mineiría
Término relacionado: Familia mineira

Comunismo
Término relacionado: Ideoloxía

Ii República
Término relacionado:

Guerra civil española (1936-1939)
Término relacionado:

Represión política
Término relacionado:

Exilio Republicano Español (1939-1975)
Término relacionado:

Deputados
Término relacionado:

Parlamentarios
Término relacionado:

Geográficos:

Biscaia
Término relacionado: Nacemento

Madrid (España)
Término relacionado: Residencia

4. Área de control

4.1 Identificador del registro:

ADGA20210104343

4.4 Estado de elaboración:

Borrador

4.5 Nivel de detalle:

Básico