José Fontenla Leal

Referencia

• ES.GA.15030.ARAG/5.2.2.82.//FL.Caixa 6-7

Notação:

• Depósito: RAG. Depósito 1 Subsección: FL Caixa 6 7
  Signatura antigua
  • R.1356C1/S064/2 a C1/S064/55
• Depósito: RAG. Depósito 1 Subsección: FL Caixa 6 8
• Depósito: RAG. Depósito 1 Subsección: FXL Caixa 6 6
• Depósito: RAG. Depósito 1 Subsección: FXL Caixa 6 7
• Depósito: RAG. Depósito 1 Subsección: FXL Caixa 6 8
• Depósito: RAG. Depósito 1 Subsección: FM Caixa 13 58

Título

• José Fontenla Leal

Fecha de creación

• 1905-01-01 / 1919-12-31. [1905 a 1919]

Nivel de descripción

• Unidade documental

Volumen y soporte de la unidad de descripción

• 1 Fotografía(s)
• 54 Documento(s)
• 1 Fotografía(s)

Otras características físicas:

• 1 positivos, 114 x 105 mm, papel, xelatina DOP e 54 láminas impresas, 252 x 176 mm, papel, fotogravado, monocromo

• Real Academia Galega ‌

Otros productores

• Fontenla Leal, Xosé ‌

• Portela Estudio ( A Coruña), Fotógrafo ‌

Historia institucional/Reseña biográfica

• O 30 de setembro de 1906 inaugurase oficialmente, no salón da coruñesa Reunión Recreativa e Instrutiva de Artesáns, a Real Academia Galega, que xa fora constituída o 4 de setembro de 1905. No acto conflúen os dous vieiros principais do galeguismo naquela altura. O primeiro deles, agrupado arredor de Manuel Murguía, representa a continuidade do programa do Rexurdimento e do Rexionalismo, mentres que o segundo proviña da vizosa comunidade de emigrantes galegos en Cuba onde naceu, en 1905, a Asociación Iniciadora e Protectora da Academia Galega. A Asociación Iniciadora foi a principal fornecedora das remesas precisas para acometer os gastos da fundación e sostemento da Academia e tivo por obxecto, segundo o seu propio regulamento: "darlle unidade ao idioma galego mediante a publicación dunha gramática e un dicionario". A figura senlleira do litógrafo de orixe ferrolá, Xosé Fontenla Leal, apadriñado polo prestixio intelectual de Curros Enríquez, foi fundamental na organización e bo resultado deste proxecto. Os anos de Murguía, 1906-1923 Baixo o gran prestixio persoal e intelectual de Manuel Murguía, a Academia vive a súa idade de ouro. Dá comezo unha intensa actividade organizando numerosos actos culturais e celebrando frecuentes plenarios por todo o País. É agora tamén cando se acordan as bases para a elaboración do dicionario que empeza a ser publicado por entregas entre 1912 e 1928, ou se conseguen ampliar as dependencias da Academia grazas ao seu traslado ata o edificio do Concello en María Pita. Pero, sobre todo, neste período encétase a publicación do Boletín da Real Academia Galega, do que se chegaron a editar 149 números en vida de Murguía. Coa súa morte o 1 de febreiro de 1923, aos noventa anos, o primeiro Presidente deixa como legado unha Academia forte, ben organizada e cun camiño ante si rigorosamente trazado. Entre Murguía e a República, 1923-1936 Nesta segunda etapa, ocupan sucesivamente a presidencia Andrés Martínez Salazar (1923), Francisco Ponte Blanco (1923-1926), Eladio Rodríguez González (1926-1934) e Manuel Lugrís Freire (1934-1935). A inesperada e precoz morte do prestixioso investigador e editor Martínez Salazar, considerado o herdeiro natural de Murguía, supón un importante revés para a Academia, agravado pola suspensión das remesas procedentes de Cuba e a instauración da ditadura de Primo de Rivera. Aínda así, a incorporación de importantes persoeiros da nova xeración galeguista, como Otero Pedrayo, Vicente Risco, Castelao e Antón Villar Ponte, xunto coa axuda económica chegada da recentemente constituída Asociación Iniciadora e Protectora da Academia Galega de Bos Aires, semellaba augurar un espléndido porvir para a nosa institución tronzado, traxicamente, polos sucesos de 1936. Os anos escuros, 1942-1977 Tras a Guerra Civil, a Academia entra nun estado de semiclandestinidade, moi próximo ao da súa desaparición definitiva. Sometendo a silencio, exilio ou morte á parte máis consciente do galeguismo republicano, o réxime franquista só tolera unha continuidade simbólica e testemuñal da Academia, que non volve constituírse formalmente ata o ano 1943, so a presidencia de Manuel Casás. Malia todo, a entrada na Academia de intelectuais procedentes do chamado "Grupo Galaxia" daralle un novo pulo á institución. Así, por iniciativa de Francisco Fernández del Riego, Manuel Gómez Román e Xesús Ferro Couselo dá comezo en 1963, durante a presidencia de Sebastián Martínez-Risco, a celebración do Día das Letras Galegas. Desta maneira, e coincidindo co centenario da publicación de Cantares Gallegos, inaugúrase a conmemoración máis importante da nosa cultura e de maior repercusión social. Na democracia, 1977-1997 Da longa presidencia de Domingo García-Sabell podemos destacar diversos feitos de importancia histórica, como o Acordo Ortográfico de 1982, o recoñecemento á RAG na Lei de Normalización Lingüística, a creación do Seminario de Lexicografía -no seo do cal se elaboraría o primeiro dicionario monolingüe da RAG- ou, máis tarde, do Seminario de Sociolingüística, que se encargaría da realización do Mapa Sociolingüístico de Galicia, entre outras achegas. É tamén neste tempo, en 1978, cando se completa o traslado da Academia desde as dependencias municipais ata a súa actual sede no número 11 da rúa Tabernas. Cara á actualidade Os catro anos de presidencia de Francisco Fernández del Riego, entre 1997 e o 2001, supuxeron unha apertura sen precedentes na historia da Academia. Durante este período, ingresaron na institución intelectuais de prestixio procedentes dos diversos ámbitos culturais ou científicos, mais, sobre todo, renovouse a vontade de servizo ao País e de participación nos debates do seu tempo. Xa na presidencia de Xosé Ramón Barreiro, proseguiuse a liña de diálogo e asunción de responsabilidades marcada polo seu predecesor. O resultado deste compromiso concretouse en feitos como o Acordo Ortográfico de 2003. Unha vontade de compromiso e implicación na defensa da lingua e cultura de Galicia que pretende ser o constante propósito da Real Academia Galega para o século que comeza.

Historia archivística

• Trátase dunha colección facticia cerrada, producida pola Real Academia Galega, que reune 221 pequenos expedientes con fotografías, impresos e tarxetas postais, que recollen imaxes de autores e personaxes galegos. Este material probablemente debía ser empregado como base documental para a publicación de artigos no Boletín.No 2007 empezouse a separar a documentación escrita da fotográfica do boletín.

Alcance e conteúdo

• Retrato de estudio. Plano medio curto de Xosé Fontenla Leal, vestido con traxe e lazo no pescozo. Do peto que a chaqueta ten no peito asoma un pano. Ao fondo a dereita unha cortina. Nas láminas, a mesma imaxe e inscrición debaixo: "Don José Fontenla Leal. Iniciador y Fundador de la Real Academia Gallega".

Clase de documento:

• Iconográfico

Características físicas

Estado de conservación:

• Bo

Descripción del estado de conservación:

• Algo de óxido redución na parte de. Existen copias en fotogravado. A XL-6-8 apareceu nun sobre, no expediente do académico.

Existencia y localización de copias

• Existencia de copias: No existen copias
  Información adicional de la copia: L-6-7 L-6-8 CD-31 XL-6-6 XL-6-7 XL-6-8 DV-D-90 DV-D-109 M-13-58
  

Nota general

• Signatura: DH-35/17 corresponde ao lugar onde están instaladas as carpetillas de cada expediente.

Descriptores de materia

• Homes ‌
• Retratos de estudio ‌